• https://www.facebook.com/LaVitaPsikoloji/?ref=page_internal
  • https://twitter.com/lavitapsikoloji

Panik Atak

Panik Atak
      

Panik Atak Nedir?

Dakikalar içinde doruğa ulaşan yoğun korku, kaygı ya da içsel sıkıntı durumudur.

Her panik hali panik atağa sebep olmaz.

KAYGI/PANİK/KORKU

panik-atak1

Panik Atak Tanımlayıcı Belirtiler:

  • Çarpıntı
  • Terleme,titreme ya da sarsılma
  • Soluğun daralma,tıkanma hissi
  • Göğüs ağrısı ya da göğüs sıkışması
  • Bulantı ya da karın ağrısı
  • Baş dönmesi,ayakta duramama, bayılacak gibi olma hissi
  • Titreme,üşüme,ürperme ya da ateş basması
  • Bedende karıncalanma,uyuşma
  • Gerçekdışılık ya da kendine yabancılaşma hissi
  • Denetimi yitirme ya da “çıldırma” korkusu
  • Ölüm korkusu

 

Panik Atağın Duygusal Etkileri

  • Gerginlik
  • İçi içine sığmama hali
  • Yoğun kaygı
  • Konsantrasyon güçlüğü

 

Panik Atağın Bilişel Etkileri

  • Felaket senaryonları üzerine fazlasıyla düşünme
  • Olumsuz duyguları kontrol etmekte zorluk yaşamak

 

Panik Atağa Dair Bilgiler

  • Panik atakta yoğunlaştırılmış kaygı farklı sebeplerden dolayı ortaya çıkar.
  • Bu huzursuz edici ve yoğun duygular kısa sürelidir
  • Panik atak uzun sure huzursuzluk yaratabilecek etkiler yaratabilir
  • Kötü bir şey olduğuna veya olacağına dair yoğun bir düşünce olabilir
  • Kaygıya gösterilen aşırı tepki panik atağı tetikleyebilir
  • Panik atağı anlamak için kaygı sebebinin anlaşılması önemlidir

 

Panik Atak Ne Zaman Ortaya Çıkar?

  • Panik atak çok stresli, kaygılı bir dönemde ortaya çıkabilir.
  • Stres yaratacak bir etken yokken de ortaya çıkabilir
  • Yoğun stresli bir dönemin ileriki dönem etkisi olarak ortaya çıkabilir.

 

Kimler Panik Atak Geçirmeye Yatkındır?

  • Kontrolcü, mükemmelliyetçi kişiler
  • Genetik yatkınlığı olan kişiler( ailesinde psikolojik bozukluklar olan)
  • Kaygı,strese daha duyarlı kişiler
  • Olumsuz duygularla baş etmekte zorlanan kişiler

 

Panik Atağın Tetiklendiği Olası Durumlar:

  • Stresli dönemler
  • Hayat değişimleri
  • Bazı psikiyatrik bozuklukların varlığında(kaygı bozuklukları,depresyon gibi)
  • Sağlık durumları ( kalp,solunum yetmezliği,mide-barsak problemleri)

 

Panik Atağın Oluşmasını Engellemek İçin Yapılan Yanlışlar:

  • Kaçınma( sosyal ortamlara girmeme gibi)
  • Sanki bir tehlike var gibi kendisini güvende hissetmek için her türlü önlemi alma
  • Gelecekte olabilecek olan şeyleri öngörmeye çalışma
  • Gün içindeki bedensel tepkileri dinlemek fazla odaklanmak
  • Panik atağı önlemek zorunda hissetme

 

Panik Bozukluk Nedir?

  • Yineleyen beklenmedik panik atakları.
  • Atakların en az 1 inden sonra kişide “tekrar olacak” kaygısı oluşabilir
  • Panik atak geçirmemek için kaçınma davranışları gelişebilir.

Panik ataktan farkı yinelenen panik atakların kişide bekleme kaygısı,yoğun ve sürekli üzüntü, davranış değişikliğine sebep olmasıdır.

 

 

 DSM IV Tanı Ölçütlerinde Panik bozukluk ikiye ayrılmıştır:

  • Agorafobinin eşlik ettiği Panik Bozukluk
  • Agorafobinin eşlik etmediği Panik Bozukluk

 

 Agorafobinin eşlik ettiği Panik Bozukluk

Aşağıdakilerden hem (1), hem de (2) vardır:

  • Yineleyen beklenmedik Panik Atakları
  • Ataklardan en az birini, 1 ay süreyle ( ya da daha uzun bir süre ) aşağıdakilerden biri (ya da daha fazlası) izler:
  • başka ataklarında olacağına ilişkin sürekli bir kaygı
  • atağın yol açabilecekleri ya da sonuçlarıyla (örn. Kontrolünü kaybetme, kalp krizi geçirme, çıldırma ) ilgili olarak üzüntü duyma
  • ataklarla ilişkili olarak belirgin bir davranış değişikliği gösterme
  1. Agorafobinin olması
  2. Panik atakları bir maddenin (örn, kötüye kullanabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel tıbbi bir durumun ( örn. Hipertiroidizm ) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
  3. Panik atakları, Sosyal Fobi (örn. Korkulan toplumsal durumlarla karşılaşma üzerine ortaya çıkan ), Özgül Fobi (örn. Özgül bir fobik durumla karşılaşma) , Obsesif-Kompulsif Bozukluk (örn. Bulaşma üzerine obsesyonu olan birinin kir ve pislikle karşılaşması) Travma Sonrası Stres Bozukluğu (örn. Ağır bir stres etkenine eşlik eden uyaran lara tepki olarak) ya da Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu (örn. Evden ya da yakın akrabalardan uzak kalmaya tepki olarak) gibi başka bir mental bozuklukla daha iyi açıklanamaz.

 

Agorafobinin Eşlik Etmediği Panik Bozukluk

Aşağıdakilerden hem (1) hem de (2) vardır;

(1). Yineleyen beklenmedik Panik Atakları

(2). Ataklardan en az birini, 1 ay süreyle ( ya da daha uzun bir süre) aşağıdakilerden biri ( ya da daha fazlası) izler:

(a). Başka ataklarında olacağına ilişkin sürekli bir kaygı

(b). Atağın yol açabilecekleri ya da sonuçlarıyla (örn. Kontrolünü kaybetme, kalp krizi geçirme, çıldırma) ilgili olarak üzüntü duyma.

( c). Ataklarla ilişkili olarak belirgin bir davranış değişikliği gösterme

  1. Agorafobinin olmaması
  2. Panik atakları bir maddenin (örn. Kötüye kullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da tıbbi bir durumun (örn. Hipertiroidizim) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
  3. Panik atakları, Sosyal Fobi (örn. Korkulan toplumsal durumlarla karşılaşma üzerine       ortaya çıkan ), Özgül Fobi (örn. Özgül bir fobik durumla karşılaşma) , Obsesif-Kompulsif Bozukluk (örn. Bulaşma üzerine obsesyonu olan birinin kir ve pislikle karşılaşması) Travma Sonrası Stres Bozukluğu (örn. Ağır bir stres etkenine eşlik eden uyaran lara tepki olarak) ya da Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu (örn. Evden ya da yakın akrabalardan uzak kalmaya tepki olarak) gibi başka bir mental bozuklukla daha iyi açıklanamaz

 

Panik Bozukluk Süreçleri:

  • Panik bozukluk birbirinden farklı süreçler halinde ortaya çıkabilir
  • Kişi hastalık hastası/hipokondriyak bir tutum gösterebilir.
  • Kişinin paniğe yol açabilecek fobileri bulunabilir.
  • Fobiler bazı durumlarda ilk kez panik atak geçirmesine yol açan durumlardan ötürü görülebilir.

Panik bozukluğu olan kişiler hayatlarındaki stres faktörünün zaman içerisinde artış gösterdiğinin farkında olmazlar ve büyük hayati değişimlerin üstesinden gelmeyi umarlar, bu durum da zaman içerisinde kaygıyı arttıracağı için panik bozukluk kendini göstermektedir.

“Her Panik Atak Panik Bozukluğun Göstergesi Değildir

Panik atak başka psikolojik ve fizyolojik sorunlarla ortaya çıkabilir.”

 Panik atağın görüldüğü rahatsızlıklar;

  • Panik bozukluk,
  • Sosyal fobi,
  • Özel durumlarda görülen fobiler; uçak, yükseklik, yılan, böcek, fare, kapalı yer, kan, hastane, açık alan fobileri,
  • Ayrılık kaygısı,
  • Takıntı rahatsızlığı,
  • Travmatik stres bozukluğu,
  • Tıbbi (Psikoloji, psikiyatrik dışı) hastalıklar (Guatr, hipoglisemi gibi.),
  • Madde bağımlılıkları.

 

Panik Atakla Mücadele Etmek İçin Ne Yapmalı?

 1) Kaygı Sebebini Anlamaya Çalışın

  • İşte stresli bir dönem mi geçiriyorsunuz?
  • Fazla detaycı ve kontrolcü müsünüz?
  • Ailenizden biri mi hastalandı?

 2) Panik Atağınızı Anlamaya Çalışın

  • Panik atak ilk geldiğinde nerede, ne yapıyordunuz?
  • Kaygıya sebep olabilecek bir durum var mıydı?
  • Panik atak geldiğinde ne düşündüm,hissettim,yaptım?

3) Panik Atak Sırasındaki Düşünce,Duygu, Davranışınızı Anlamaya Çalışın

panik-atak2 

4) Panik Ataktan Kaçınma Davranışlarını Azaltın

Genel Panik döngüsünü:

panik-atak3

 

Çözüm Odaklı Panik Döngüsü Haline Dönüştürün:

panik-atak4

 Derin Rahatlama Egzersizi Nedir?

  1. Zihninizde sizi rahatlatacak bir manzara hayal edin (bu gittiğinizde huzurlu hissettiğiniz bir yer olabilir)
  2. Zihninizde manzarayı canlandırdıktan sonra rahat bir yere gözleriniz kapalı bir şekilde oturun
  3. Nefesinize odaklanarak başlayın – nefesinizin sesini dinleyin
  4. Nefes aldığınızda ciğerlerinize tamamıyla hava dolduğuna emin olun ve nefes verirken bunu yavaşça yapın
  5. Nefes almaya devam ederken zihninizdeki yeri hayal edin.
  6. Bedeninizin ağırlaştığını hissedin ve zihinsel imajda kalmaya devam edin, doğal bir şekilde nefes alıp vermeye devam edin. Bu egzersizi 15-20 dakika boyunca sürdürebilirsiniz
  7. Kendi kendinize “bu yanlış bir uyaran bir hata, ortada bir tehlike yok” diyerek telkin edin
  8. 20 ‘den geriye doğru sayın, her sayışta sevdiğiniz bir kişinin görüntüsünü gözünüzün önüne getirin.

5) Unutmayın, stresle Baş Edebilirsiniz

panik-atak56) Stresle Nasıl Baş Edebilirsiniz?

panik-atak6

7) Olumsuz duygu ve düşünceler geldiğinde “En Kötü Ne Olabilir?” diye kendinize sorun

8) Daha Önce Yaşadığınız Panik Ataklardan Sonra Rahatladığınızı Hatırlayın

9) Olumsuz düşünce ve duygulara kapıldığınızda odağınızı başka yere çevirmeye çalışın

10) Anda Kalmaya Çalışın